+971 585 260 608
+962 779 308 282
Bir uzmanın çocuğunuzun otizmli olduğunu söylediği an, çoğu ebeveynin hayatı boyunca ayrıntılarıyla hatırladığı bir andır. Onu izleyen üç ayda olanlar bu andan çok daha önemlidir ve aileler en çok burada zaman kaybeder: yas tutarak, internette arayarak, görüş toplayarak ve bir planın ortaya çıkmasını bekleyerek. Bu rehber size ilk 90 gün için — hafta hafta — bir plan verir. EICADD ekibinin bir değerlendirmeden sonra aileleri adım adım geçirdiği plandır ve çocuğunuz bizde ya da başka bir yerde değerlendirilmiş olsun işe yarar.
1–7. günler: raporu anlayın ve kendinize bir hafta verin
Raporu iki kez okuyun; bir kez yalnız, bir kez uzmanla birlikte. Her terimin ne anlama geldiğini ve çocuğunuz için ne ifade ettiğini sorun. Özellikle şunları sorun: çocuğumun güçlü yanları neler, önce üzerinde çalışılacak en önemli üç şey ne ve bu sizin çocuğunuz olsaydı bu ay ne yapardınız?
Sonra kendinize o haftayı tanıyın. Şok, yas, suçluluk, öfke ve rahatlama hepsi normaldir ve çoğu zaman birlikte gelir. Yaptığınız hiçbir şey buna neden olmadı. Bilmesi gerekenlere — diğer ebeveyne, yardım edecek büyükanne ve büyükbabalara, kreşe — basit bir dille anlatın. Henüz başka kimseye açıklama borcunuz yok.
Bu haftayı geceleri internette geçirmeyin. İki ya da üç güvenilir kaynağı kaydedin ve gerisini kapatın. İnternetteki çelişkili bilgi yığını, ebeveynlerin donup kalmasının başlıca nedenlerinden biridir.
8–21. günler: planı kurun
- Erken müdahalenin nerede yapılacağına karar verin. Merkez seçme rehberimizdeki soruları kullanın. Çocuğunuz EICADD'de değerlendirildiyse, plan bu dönemde AiDi sonucu ve gelişim öyküsünden yola çıkarak sizinle birlikte kurulur.
- İlk hedefler üzerinde anlaşın. Üç ila beş hedef, sade dille, her biri ölçülebilir: "beş çağrıdan dördünde adına tepki verir", "istemek için işaret eder", "diş fırçalamaya tolerans gösterir".
- Haftalık programı belirleyin. Hangi seanslar, kaç saat, hangi günler. Bu programı okulu korur gibi koruyun.
- Ev programını yazılı olarak isteyin. Seanslar arasında evde yaptıklarınız erken müdahalenin en az yarısıdır.
- Ekran süresini şimdi kesin. Her planın daha iyi işlemesine yardımcı olan tek değişiklik budur.
- Kontrol edilmediyse işitmeyi kontrol ettirin. Hızlıdır ve işitme farklılıkları yaygındır ve kolayca gözden kaçar.
- Gözlemlediklerinizi kaydetmek için basit bir defter ya da uygulama başlatın: yeni kelimeler, yeni beceriler, zor anlar ve öncesinde olanlar. En değerli aracınız olacak.
22–45. günler: evi ve rutini düzenleyin
Küçük otizmli çocuklar en iyi, net rutinleri ve birçok kısa etkileşim patlaması olan öngörülebilir bir ortamda öğrenir. Günü öngörülebilir kılın: aynı olay sırası, çocuk tepki veriyorsa duvarda rutinin basit resimleri ve geçişlerden önce uyarılar.
Bir çocuğu tek başına eğlendiren oyuncaklar yerine etkileşime davet eden az sayıda oyuncakla (baloncuk, neden-sonuç oyuncakları, basit yapbozlar, bir top) bir oyun alanı oluşturun. Bunları dönüşümlü kullanın. Günde birkaç kez on beş dakika yere inin ve çocuğun yönlendirmesini izleyin: yaptığını taklit edin, baktığı şeyi adlandırın, size bakmasını bekleyin, her iletişim girişimini kutlayın.
Duyusal ihtiyaçları ele alın: bunaltanı (etiketler, gürültü, parlak ışık) azaltın ve çocuğun aradığını (hareket, basınç) bir programa göre sağlayın. Duyusal işlemleme rehberimiz ayrıntıları verir.
Uykuyu ve yemeyi koruyun. Yorgun ya da aç bir çocuk öğrenemez. Sabit yatma saatleri, yatmadan önce ekransız sakin bir saat ve düzenli öğünler göründüğünden çok daha fazlasını yapar.
46–75. günler: aileye bakın
Artık rutin işliyor ve ilk şok geçti. Tükenmişliğin geldiği dönem budur. Yoğun bir plandaki bir çocuğun, bunu haftalar değil yıllar boyunca sürdürebilecek ebeveynlere ihtiyacı vardır; bu nedenle ailenin iyiliği planın bir parçasıdır, ondan bir sapma değil.
- İşi evdeki yetişkinler arasında açıkça bölüşün; araba kullanma, ev programı ve geceler dahil.
- Kardeşleri çocukla oyuna kısa, başarılı biçimlerde dahil edin ve onlar için otizmle hiçbir ilgisi olmayan zamanı koruyun.
- Sizden bir yıl önde olan başka bir ebeveyn bulun. Bakış açısı çoğu makaleden daha değerlidir.
- Pratik işleri halledin: kreş ya da okul yerleşimi, ülkenizde destek için gereken evraklar, yılın bütçesi.
- Yeni yöntem arayışına ara verin. Planın neler yapabileceğini göstermesi için, herhangi bir şey eklenmeden önce üç aya ihtiyacı var.
76–90. günler: ölçün, gözden geçirin ve ayarlayın
İlk üç ayın sonunda ekiple oturun ve verilere bakın: belirlediğiniz hedefler, tuttuğunuz defter, uzmanların izlediği ölçümler. Üç soru sorun. Hangi hedefler ilerledi? Hangileri ilerlemedi ve ne değişecek? Sonraki hedefler neler?
Çoğu çocuk 90 günde en azından bazı hedeflerde net bir hareket gösterir — adına tepki, ilk işaret etme, daha uzun bir oyun süresi, daha sakin geçişler. Hiçbir şey hareket etmediyse bu önemli bir bilgidir: plan değişmeli, saatler gözden geçirilmeli ya da değerlendirme yeniden ele alınmalıdır. EICADD'de bu gözden geçirme yerleşiktir ve plan sabit bir programa göre değil, çocuğun kendi verilerine göre ayarlanır.
Sonra sonraki 90 günü belirleyin. Otizmde ilerleme haftalarla değil mevsimlerle ölçülür ve iki yıl boyunca her çeyrekte gözden geçirip ayarlayan bir aile, planın kendi kendine işlemesini bekleyen bir aileden çok farklı bir yere varır.
Neye tutunmalı
Çocuğunuz, sonuçtan bir gün önceki çocukla aynı çocuk. Sonuç onu değiştirmedi; bildiklerinizi değiştirdi ve bildikleriniz harekete geçmenizi sağlar. Erken, tutarlı ve iyi ölçülen erken müdahale gidişatı değiştirir ve iki ile beş yaş arası, onu en çok değiştirdiği dönemdir. Geç kalmadınız, buna siz neden olmadınız ve bunu tek başınıza yapmak zorunda değilsiniz.
Sık sorulan sorular
Aileme ve arkadaşlarıma hemen söylemeli miyim?
Çocuğun bakımına dahil olacak kişilere ilk hafta içinde basit bir dille söyleyin. Diğer herkes siz hazır olana kadar bekleyebilir. Çoğu insanın korktuğunuzdan daha iyi tepki verdiğini ve vermeyenlerin önemli olanlar olmadığını göreceksiniz.
Değerlendirmeden sonra seanslar ne kadar sürede başlamalı?
İki ila üç hafta içinde. Beklemenin hiçbir yararı yoktur ve ev programı — yer oyunu, çocuğun yönlendirmesini izleme, ekranları kaldırma — değerlendirmenin ertesi günü başlayabilir.
Sonuca katılmıyorsam ne olur?
Farklı bir yöntemle ikinci bir değerlendirme makuldür ve AiDi seansı gibi nesnel bir ölçüm tam da değerlendirenin izlenimine bağlı olmadığı için yararlıdır. Ancak ikinci görüş arayışının, etiketten bağımsız olarak her çocuğa yardımcı olan ev değişikliklerini geciktirmesine izin vermeyin.
Çocuğum konuşacak mı, okula gidecek mi, bağımsız yaşayacak mı?
Hiç kimse tek bir çocuk için sonuç vaat edemez ve vaat edenlere ihtiyatla yaklaşılmalıdır. Araştırmaların gösterdiği şey, erken, yoğun ve iyi tasarlanmış erken müdahalenin çoğu çocukta dili, öğrenmeyi ve bağımsızlığı önemli ölçüde iyileştirdiği ve üç yaşından önce başlamanın en büyük kazanımları sağladığıdır.
Çocuğunuzun gelişimi konusunda endişeli misiniz?
Tek bir AiDi seansı 6,5 dakika sürer, çocuğunuzun konuşmasını gerektirmez ve dört aylıktan itibaren uygulanabilir. Ajman veya Amman'da bir değerlendirme ya da online danışmanlık için randevu alın.
